گاهنامه دبیرخانه دائمی

  تاسيس "بنياد علوم اجتماعي ايران"

سعید معید فر

تاسيس "بنياد علوم اجتماعي ايران" به عنوان يک سازمان غير دولتي، طرحي است که به منظور اعتلاي علوم اجتماعي کشور، حمايت از انجمن‏هاي علمي، تعظيم و تكريم كنشگران فعال علوم اجتماعي و نيز گسترش فعاليت‏ها و خدمات علمي و فرهنگي توسط انجمن هاي جامعه شناسي، جمعيت شناسي و انسان شناسي ايران ارائه شده است.
دکتر سعيد معيدفر رئيس انجمن جامعه شناسي ايران و يکي از ارائه دهندگان اين طرح، در گفت و گويي که در آستانه برگزاري همايش مسايل علوم اجتماعي ايران، با خبرنامه انجمن داشت درباره اهداف و ضرورت هاي تاسيس اين بنياد گفت: "به طور کلي استقلال NGOها يكي از ضرورت‏هاي مهم در شکل گيري و فعاليت آنهاست. NGO درواقع يك نهادغيردولتي است كه مي‏تواند به عنوان واسطه ميان دولت و مردم قرار گيرد و وظايف و نقش‏هاي خود را براي ايجاد پل ارتباطي بين اين دو بخش ايفا كند. متاسفانه در دهه‏هاي اخير، با توجه به نقش همه جانبه دولت، مجال براي فعاليت اين تشکل هاي مدني در کشور بسيار محدود بود و اکنون تنها حدود هفت يا هشت سال است كه بحث هايي درباره لزوم فعاليت و توسعه آنها مطرح شده است."
وي افزود: "در شروع کار اين نهادهاي مدني و در دولت آقاي خاتمي، يك پشتوانه مالي براي بسياري از NOGها در نظر گرفته و طي آن مقرر شد که سالانه مبالغي براي كمك به آنها پرداخت شود كه به نظر مي رسد براي شروع و راه اندازي اين حرکت، مفيد بوده و هست اما هر آن اين امكان وجود دارد كه با روي کار آمدن يك دولت جديد ديگر تمايلي براي ادامه اين شيوه وجود نداشته باشد. در واقع در صورتي که NOGها از نظر اقتصادي وابسته به دولت باشند همواره اين خطر آنها را تهديد مي‏کند که مورد قبض و بسط‏هاي دولتي قرار گيرند و يا براساس همين مبالغ دريافتي همواره به دولت وابستگي داشته و نتوانند نقش‏هاي اصلي خود را كه همانا واسطه‏گري ميان دولت و مردم و تلطيف فعاليت‏هاي دولتي است، به خوبي ايفا کنند."
معيدفر در ادامه گفت: "اين شرايط ما را بر اين داشت كه از ابتداي تشكيل هيأت مديره جديد به فكر نوعي استقلال (به ويژه از بعد مالي) براي انجمن جامعه‏شناسي ايران باشيم. اين انجمن اكنون به يكي از انجمن‏هاي فعال و كارآمد در حوزه علوم انساني تبديل شده و من فکر مي کنم زمان آن رسيده كه به فكر آن باشد كه نقش‏هاي مهم‏تري را عرصه سياست‏گذاري و مداخله اجتماعي ايفا كند. به نظر مي رسد امروز كه با رعايت استانداردهاي علمي، تعامل‏هاي جدي در مطالعات فرهنگي ـ اجتماعي در دنيا داريم، NOG هايي مانند انجمن جامعه شناسي ايران مي توانند در حوزه سياست گذاري و در مواجهه با تحولات اقتصادي ـ اجتماعي نيز تا حدي کمک حال دولت باشند. اين ايده نيز از آغاز کار هيأت مديره جديد در انجمن جامعه شناسي ايران مطرح و گام هايي نيز در اين زمينه برداشته شد. علاوه بر آن همايشي كه براي نكوداشت دكتر توسلي در بهمن ماه 83 برگزار شد و همكاري نزديكي كه در اين مراسم بين NOGهاي علوم اجتماعي به وجود آمد، همچنين استقبال گسترده از آن مراسم از سوي جامعه‏شناسان، عزم ما را براي استقلال NOGهاي علوم اجتماعي تقويت كرد و از همان زمان سعي كرديم اين بحث را در بين اين تشكل‏ها مطرح كنيم. مجموعه گفت و گوها نهايتاً به اساسنامه پيشنهادي تشكيل بنياد علوم اجتماعي ايران منجر شد كه انجمن‏هاي انسان‏شناسي، جمعيت‏شناسي و جامعه‏شناسي ايران بر سر آن به توافق هاي اوليه رسيدند و قرار است بعد ازتشکيل مجمع عمومي، هيأت موسس تشكيل شده و به اميد خدا اقدامات عملي براي شکل گيري و تحقق اهداف آن صورت گيرد."
رئيس انجمن جامعه شناسي ايران، مهم‏ترين هدف اين بنياد را كمك مالي به انجمن‏هاي علوم اجتماعي معرفي کرد و گفت که براي اين منظور پيش‏بيني شده از كمك‏هاي مردمي و سنت حسنه وقف استفاده شود تا هركس به ميزان بضاعت خود سرمايه‏اي را براي آن فراهم كند.
وي همچنين افزود: "اهداف و وظايف ديگري نيز از جمله تشكيل دوره علوم اجتماعي، تشكيل كتابخانه تخصصي در اين حوزه، حمايت از برجستگان از طريق دادن بورس‏ و كمك هزينه‏هاي تحصيلي، همچنين تجليل از شخصيت‏هاي علوم اجتماعي و ... نيز در اساسنامه اين بنياد پيش‏بيني شده است. علاوه بر آن در اين اساسنامه آمده است كه هيأت امنا و هيأت مديره در آغاز كار متشكل از نمايندگان انجمن‏هاي علمي به عنوان اشخاص حقوقي، پيشكسوتان علوم اجتماعي و نمايندگان برخي نهادهاي نيمه دولتي خواهند بود."
دکتر معيدفر در پايان ابراز اميدواري کرد که با طرح اين موضوع در مجمع و همايش و جلب همراهي و همکاري اعضاي انجمن، بتوانيم با تشكيل اين بنياد، تا حد زيادي به هدف اصلي آن كه استقلال مجموعه علوم اجتماعي است، دست يابيم.